1 [148]А дамаш [149] декъала хуьлу цӀеначу некъаца лелча, Везачу Элан товрат-хьехам тӀехь а лаьтташ.
2А дамаш декъала хуьлу Цуьнан сацамаш ларбеш хилча, дерриг а шайн дагца Иза лохуш хилча.
3А ла хӀума долу гӀуллакхаш цара ца до, амма Цуьнан некъашца лела уьш.
4А хьа омранаш тхуна тӀедехкина, тхоьга уьш кхоччуш лардайтархьама.
5А хь тӀедехкина парзаш лардарна сан некъаш тӀехьажийна делахьара!
6А хьа мел тӀедиллиначуьнга со хьежахь, юьхьӀаьржачу хӀуттур вац со.
7А са догцӀеналлица хастамаш бийр бу Хьуна, Хьан нийса тӀедехкинарш а Ӏамош.
8А са Хьан парзаш лардийр ду. Кхоччуш дӀа ма тасахьа со!
9Б еш болу шен дахаран некъ жимачу стага цӀена муха лелабо? Хьан дош кхочушдарца цӀена лелабо.
10Б оллучу ницкъаца, сайн доллучу даггара Хьо лоьху ас, Хьан весеташ тӀера дӀа ма валийтахьа со.
11Б акъдолу Хьан дош сайн даг чохь латтадо аса, Хьуна дуьхьал сайна къа ца латорхьама.
12Б акъволу Эла, декъала ву Хьо! Хьайн парзаш суна хьехахьа.
13Б агахула Ахь мел тӀедиллина хӀума сайн балдашца Аса кхайкха а до.
14Б оккхачу бахамах санна, со воккхавеш ву Хьан бакъонийн некъаца леларх.
15Б акъдолу Хьан омранийн ойла еш ву со, Хьан некъашка а хьоьжуш ву со.
16Б акъдолу Хьан дош суна диц ца ло, мелхо а, Хьан парзех со воккха а воь.
17В ехьа декъала Хьайн лай волу со, Хьан дош а лардеш со вахийтархьама.
18В ехьа со бӀаьрса долуш, Хьан товрата тӀера тамашийна хӀуманаш суна гайтархьама.
19В у со хьаша кху лаьттахь, ма дахахьа сох къайла Хьайн весеташ.
20В у сайн са тӀехдуьзна ерриг а хенахь Хьан тӀедехкинаршна леринчу лаамех.
21В у Хьо кура дегнаш долчарна тӀехдетташ. Хьан весетех дӀабевллачарна тӀехь неӀалт ду.
22В аккхахьа со сайна тӀерачу эхьах а, дегабаамах а, ас Хьан бакъонаш кхочушйо дела.
23В овшах а кхетта, суна дуьхьал элий барт беш белахь а, Хьан лай волчу аса Хьан парзех лаьцна ойланаш йийр ю.
24В у со сакъералуш Хьан бакъонех, уьш суна хьехамчаш санна ма ю.
25Г Ӏел а велла, со ченахь Ӏуьллуш ву. Денвехьа со Хьайн дашца.
26Г учудехира ас сайн некъаш, Хьуна ас бохург дӀа а хезира. Ӏамадехьа суна Хьайн парзаш.
27Г айтахьа суна Айхьа динчу омранийн маьӀна, тӀаккха ойла йийр яра аса Хьан тамашийначу хьехамех лаьцна.
28Г ӀайгӀано дашош лаьтта сан са, Хьайн дашца чӀагӀвехьа со.
29Г енабаккхахьа суна харцонан некъ, Хьайн диканца бовзийтахьа суна Хьайн товрат-хьехам.
30Г онах сайна дӀахӀиттийна ас Хьан тӀедехкинарш, Хьуна тешаме хиларан некъ а хаьржина ас.
31Г Ӏадвахна со Хьан бакъонашна, Веза Эла. Ма хӀоттавайтахьа со юьхьӀаьржачу.
32Г Ӏадвахна воду со Хьан весетийн новкъахула, Ахьа сан даг чу сов кхетам биллина дела.
33Д овзийтахьа суна, Веза Эла, Хьайн парзийн некъаш, со массо а хенахь уьш лардеш лелар вара.
34Д овзийтахьа суна Хьайн товрат-хьехам, со цунна муьтӀахь хир вара. Сайн доллучу даггара и хьехам ас ларбийр бара.
35Д аккхахьа сан са Хьайн весетийн новкъа, хӀунда аьлча царах ас марзо оьцу.
36Д ерзадехьа сан дог Хьайн бакъонашна тӀе, сайна пайда болучунна тӀе дерзоран метта.
37Д Ӏадерзадехьа сан бӀаьргаш эрна хӀуманашка хьоьжучуьра. Денвехьа со Хьайн некъа тӀехь.
38Д ӀахӀоттадехьа Хьайн лай волчу суна Айхьа дина ваӀда, Хьуна хьалха ларамах буьзначарна лерина ваӀда.
39Д Ӏадаккхахьа суна кхераме хеташ долу со емалвар. Делахь а Хьан тӀедехкинарш суна диканна ду.
40Д езаш ма ду суна Хьан омранаш. Хьайн нийсонца денвехьа со.
41Е рзайойла Ахьа суна тӀе Хьайн безаман марзо. Веза Эла, кӀелхьарваккхахьа со — Ахьа чӀагӀо ма йина.
42Е малвар сайна деш волчунна ас тӀаккха жоп лур ду, хӀунда аьлча со Хьан дашах тешна Ӏаш ву.
43Е рриг а йиш Хьох лаьцна бакъдерг дийца дӀа ма яккхахьа, хӀунда аьлча Ахьа ечу кхелашка со хьоьжуш ву.
44Е рриге а хенахь, абаденналц ларбийр бу ас Хьан товрат-хьехам.
45Е ллачу паргӀатонца лелар ву со, хӀунда аьлча ас Хьан омранаш лийхира.
46Е ллачу Хьан бакъонех лаьцна дуьйцур ду ас паччахьашна хьалха, ийза а ца луш.
47Е рриг а сан ойланашца суна уьш дезарна, Хьан весетех сакъералуш ма ву со.
48Е рриге а сайн ойла Ахь деллачу парзашна тӀеерзор ю аса, сайна дезаделлачу Хьан весеташна куьйгаш тӀекхийдор ду аса.
49З ерца Айхьа делла дош дагадаийтахьа, хӀунда аьлча цуьнга со сатуьйсуш ву.
50З аза доккхуш санна, Хьан чӀагӀоно со денвар — иза сан догъэцар ду, со баланехь велахь а.
51З ама мел йолу а, кура дегнаш дерш суна луьйш бу, амма со Хьан товрат-хьехаман некъа тӀера ца волу.
52З аманашкара дуьйна долу Хьан тӀедехкинарш, Веза Эла, дага а доуьйтуш, царах аса сайн дагна синтем бо.
53З уз дарца дегӀе эргӀадволу со, хӀунда аьлча Ӏесанаш Хьан товрат-хьехамна тӀера бовлу.
54З овкх хьоьгуш ву со кху дуьнен тӀехь йолчу хенахь, Хьан парзех лаьцна эшарш а лоькхуш.
55З ама буьйсане йирзича, Хьан цӀе дагайогӀура суна, Веза Эла, ткъа Хьан товрат-хьехам аса ларбийр ма бу.
56З ама дӀа мел яларх, со иштта веха: Хьан омранашна со муьтӀахь ма ву.
57И сан дакъа Хьо ма ду, Веза Эла. Аса чӀагӀо йина Хьан дешнаш лардан.
58И штта, сайн даггара доӀанаш дира аса: Хьайн ваӀданца къинхетам бехьа сох.
59И сайн лелар Хьан бакъонашна тӀе дерзадо ас, сайн дахаран некъех лаьцна ойланаш а йина.
60И Хьан весеташ лардархьама, тӀаьхьа ца тоттуш аса сихо йо.
61И штта ца бицбо ас Хьан товрат-хьехам, Ӏесачеран машшаш суна гонах делахь а.
62И нзаре нийса долу Хьан тӀедехкинарш бахьана долуш Хьуна хастамаш бан хьалагӀотту со буьйсанна юккъехь.
63И штта, Хьуна хьалха ларамах мел буьзначеран а, Хьан омранаш лардеш болчеран а доттагӀа ву со.
64И дуьне Хьан безамах дуьзна ду, Веза Эла. Ӏамадехьа суна Хьайн парзаш.
65Кх оьллина Ахь дика, Веза Эла, Хьан лай волчунна Хьайн дашца.
66Кх ин а чӀогӀа Ӏамавехьа со дика къасто а, хьекъале хила а, хӀунда аьлча со Хьан весетех теша.
67Къ иза бала айса хьегале, дикка хьалха, со тилавелла вара, ткъа хӀинца Хьан дош лардо аса.
68К омаьрша а, диканиг дийриг а ву Хьо! Ӏамабехьа суна Хьайн хьехамаш.
69К ура дегнаш долчара суна дуьхьал харцдерг кхуллу, амма Аса сайн доллучу дагца Хьан омранаш лардийр ду.
70К урачийн дегнаш дерстина, мохь санна, ткъа аса Хьан товрат-хьехамах зовкх хьоьгу.
71Къ аьхьа бала хьегар дика дара суна, цу бахьанина суна Хьан парзаш Ӏемина дела.
72Кх оччуш дика бу суна Хьан товрат-хьехам, деших а, детих а дина эзарнаш ахчанал.
73Л еррина кхолла а кхоьллина, дӀахӀоттийна со Хьан куьйгаша. Кхетавехьа со — тӀаккха Ӏемар ву со Хьан весеташ лардан.
74Л арамах Хьуна хьалха буьзнарш со гарх баккхийбийр бу, хӀунда аьлча со Хьан дашах тешна Ӏаш ву.
75Л еррина Ахь йина йолу кхелаш бакъ юйла хаьа суна, Веза Эла, Хьо суна тешаме хиларна, таӀзар а дина Ахьа суна.
76Л аьа суна Хьан безамах сайна синтем хуьлийла, Хьан лай волчу суна Ахь чӀагӀо ма йина.
77Л аьа суна Хьан къинхетамалла суна тӀехь хуьлийла, тӀаккха дика вехар ву со, Хьан товрат-хьехамах ас зовкх хьоьгу дела.
78Л аьа суна кура дегнаш дерш юьхьӀаьржачу хӀуьттийла, хӀунда аьлча бехк боцуш суна гӀело йо цара. Со-м Хьан омранийн ойла еш ву.
79Л аьа суна, Хьуна хьалха ларамах буьзнарш сайгахьа берзар — Хьан бакъонех кхеташ берш.
80Л аьа суна сан дог цӀена хуьлийла Хьан парзашна гергахь, Хьуна гергахь юьхьӀаьржачу ца хӀоттархьама.
81М а дешна дӀадаьлла сан са, Ахь со кӀелхьарваккхаре сатийсарна. Хьан даше сатуьйсу ас.
82М а дешна дӀадевлла сан бӀаьргаш, Хьан чӀагӀоне сатийсарна. Ас боху: «Маца бийр бу Ахьа сан синна хьаам?»
83М а хилла со тишбелла пӀаьлдиг санна, амма Хьан парзаш суна диц ца делла.
84М ел ду те Хьан лай волу со Ӏан дезаш долу денош? Маца йийр ю те Ахьа кхел суна гӀело ечарна?
85М а дукха оьрнаш даьхна суна кура болчу а, Хьан товрат-хьехаме ла ца дугӀучу а наха.
86М а тешаме ду Хьан дерриге а парзаш. Харцонца ма тӀаьхьабевлла суна, гӀо дехьа суна!
87М аьӀӀаргона со лаьттара дӀавойура цара, амма ас Хьан омранаш ца дитира.
88М еттавалавай, денвехьа со Хьайн безамца, Ахьа елла бакъонаш соьга ларъяйтархьама.
89Н ийсса ду гуттаренна а Хьан дош, Веза Эла, стигалшкахь иза чӀагӀдина лаьтташ ду.
90Н ехан массо а тӀаьхьенашкахула Хьо тешаме ву. Ахьа дӀахӀоттийна латта, цундела иза лаьтташ ду.
91Н исдина лаьтташ ду дерриге а и хӀуманаш тахханалц а Хьан тӀедехкинаршца, хӀунда аьлча дерриг а хӀума Хьуна гӀуллакх деш ду.
92Н ицкъболчу Хьан товрат-хьехамах аса зовкх ца хьегнехьара, баланаш хьегарна, со хӀаллакьхилла хир вара.
93Н ийсса цкъа а дицдийр дац ас Хьан омранаш, хӀунда аьлча цаьргахула Ахь со ден ма вина.
94Н ицкъ ма-кхоччу ас Хьан омранаш лехна дела, со кӀелхьарваккхахьа, со Хьан ву.
95Н овкъахь Ӏесачара суна кӀело йо, со вен дагахь, ткъа аса Хьан бакъонех лаьцна ойланаш йийр ю.
96Н ийсса доза гинера суна мел айпе доцучун, амма Хьан весеташ доза доцуш даккхий ду.
97О ццул дика болу Хьан товрат-хьехам ма беза суна! Дийнан дохаллехь цунах лаьцна ойла еш ву со.
98О цу сан мостагӀел хьекъале вина со Хьан весето, иза массо а хенахь соьца цхьаьна долу дела.
99О ьзда мел болчу сан хьехамчел а кхетаме хилла со, хӀунда аьлча Хьан бакъонех лаьцна ойла еш ву со.
100О нда кхетам болчу къанойл а хӀума хууш ву со, хӀунда аьлча ас Хьан омранаш лардо.
101О цу муьлххачу а зуламечу некъах ларбо аса сайн когаш, Хьан дош лардархьама.
102О цу Ахьа тӀедиллинчух а ца къехка со, хӀунда аьлча Ахь-айхьа со Ӏамаво.
103О ццул мерза ду-кх сан къамкъаргана Хьан дешнаш! Сан бетана мазал а мерза ду уьш.
104О цу Хьан омранашкахула кхетам белла суна, цундела суна ца беза муьлхха а болу харцнекъ.
105П айден Хьан дош чиркх санна ду суна, сан тачанехь иза суна серло ю.
106П айденна долу Хьан нийса тӀедехкинарш лардан ас, дуй а бууш, чӀагӀо ма йинера.
107П екъаро санна ас дуккха а гӀело хьегна. Веза Эла, Хьайн дашца дахар лохьа суна.
108П аргӀат долчу сан синца сан багара долу сагӀа дӀаэцахьа, Веза Эла, Хьайн тӀедехкинчарах кхета Ӏамавехьа со.
109П аргӀат долчу сан дахарна гуттар кхерам а лаьтташ, амма Хьан товрат-хьехам ас биц ца бо.
110П аргӀат со ца хилийтархьама, Ӏесачара суна гур боьгӀна, амма со Хьан омранашна тӀера ца ваьлла.
111П айда эцарца сан дог самукъа а доккхуш, массо а ханна Хьан бакъонаш сан долахь ю.
112П усар дарца сайн дог ас тӀе-ма-дерзийнера чаккхенга кхаччалц Хьан парзаш лардан.
113Р еза вац со кхоччуш тешам боцучарна, ткъа Хьан товрат-хьехам суна беза.
114Р езахиларца сатуьйсу ас Хьан даше. Хьо — сан дӀалечкъийла а, сан турс а ду.
115Р езахиларца сайн Делан весеташ лардойла аса. ДӀадовла суна уллора, вониг лелош дерш!
116Р ицкъа хилийтахьа сан Хьайн чӀагӀонца, тӀаккха со вехар ву. Сан сатийсамехь со юьхьӀаьржачу ма хӀоттавехьа.
117Р еза суна Хьо хиларо со кӀелхьарвоккхур вара. Массо а ханна Хьан парзийн Аса тидам бийр бара.
118Р еза боцуш Хьан парзашна дуьхьалбевлла лелаш берш массо а Ахь дӀатотту, хӀунда аьлча церан мекарлонаш эрна ю.
119Р огӀ-роггӀана лаьттара Ӏесанаш, хатт санна, Ахь дӀабоху, цундела езаелла суна Хьан бакъонаш.
120Р аж йоцуш дегош ду сан дегӀ Хьох кхерарна. Сан дага чу кхерам тесна Ахь йинчу кхелаша.
121С о бакъдерг а, нийсо а лелош Ӏийра, ма вахийтахьа со сан мостагӀийн кара.
122С уна диканна, Хьан лай волчу соьгахьа гӀо а даккхий, ларвехьа со, курачаьрга гӀелонаш ца йойтуш.
123С ан бӀаьргаш гӀелделла ду, Ахь кӀелхьарваккхаре хьежарна. Нийсонца Ахь йина чӀагӀо кхочушъяре хьоьжуш ма ву со.
124С о лелавехьа, Хьайн безаме хьаьжжина, со Хьайн парзех а кхетавехьа.
125С о Хьан лай ву, Ӏамавехьа со, тӀаккха кхетар ву со Хьан бакъонех.
126С ийсаз а бохуш, Хьан товрат-хьехам талхорна, Ахь кхел ян езаш йолу хан тӀекхаьчна, Веза Эла.
127С уна Хьан весаташ дешил дезаш ду, ур-атталла цӀеначу дешил сов деза.
128С айна Ахь тӀе мел дехкина омранаш нийса хеташ ас тӀеоьцу, муьлхха а харцонца болу некъ суна чӀогӀа ца беза.
129Т Ӏех инзаре ю Хьан бакъонаш, цундела царна муьтӀахь ву со.
130Т Ӏех серло ло Хьан дешнийн дӀаделларо, муьлхха а хууш воцург кхета а во цо.
131Т Ӏех дукха Хьан весеташка сатийсарна гӀаттийначу баганца аса синош доху.
132Т ам а бехьа суна, къинхетам а бехьа сох, Хьан цӀе езачарах Айхьа ма-барра.
133Т ӀечӀагӀбехьа сан когаш Хьайн дашца, зуламечу хӀумане со кӀел ма витийтахьа.
134Т Ӏех адамаша ницкъ барх кӀелхьарваккхахьа со, Хьан омранашна со муьтӀахь хилийтархьама.
135Т ешамца Хьан юьхь тӀера серло суна лепаехьа, Хьан парзех со иштта кхетавехьа.
136Т Ӏех халахетарна сан бӀаьргех хиш оьху, Хьан товрат-хьехам наха лар ца бо дела.
137У ггаре а нийсаниг, Веза Эла, Хьо ма ву, ткъа Хьан тӀедехкинарш бакъ ма ду.
138У ггаре нийса а, тешаме а ю Ахьа тӀе мел ехкина бакъонаш.
139У ллогӀерта цӀе санна, оьгӀазло суна чохь йогуш ю, хӀунда аьлча сан мостагӀаша дицдо Хьан дешнаш.
140У ггар зийна ю Ахь йина чӀагӀонаш, Хьан лай волчу суна уьш езаелла.
141У ггаре кӀезиг а, нахана дола хеташ а со воллушехь, аса Хьан омранех цхьа а диц ца до.
142У ггар дукха ханна Хьан нийсо лаьтташ ю, ткъа Хьан товрат-хьехам билггал а тешаме бу.
143У ггар хала бала а, гӀайгӀа а тӀееана суна, амма Хьан весеташ — суна сакъерадалар ду.
144У ггар а нийса ю Хьан бакъонаш абаденналц. Хьехар дехьа суна, тӀаккха со вехар ву.
145Хь оьга, Веза Эла, кхойкху со сайн доллучу даггара. Со дӀахазахьа, ас Ӏалашдийр дара Хьан парзаш.
146Хь оьга со кхойкхуш ву. КӀелхьарваккхахьа со, ткъа Хьан бакъонаш аса Ӏалашйийр яра.
147Хь оьга гӀо доьхуш сахиллалц Ӏа со, Хьан дашах дегайовхо а ю сан.
148Хь ан чӀагӀонех лаьцна ойланаш ярхьама, аса буса сахиллалц бӀаьргаш дӀа ца къовлу.
149Хь айн хедар боцучу безаме хьаьжжина, сан озе тидам бехьа, Веза Эла, Хьайн нийсоне хьаьжжина, сан дахар Ӏалашдехьа!
150Х Ӏилла лело дагатеснарш тӀегӀоьртина суна, уьш Хьан товрат-хьехамна генахь бу.
151Хь о уллохь ву суна, Веза Эла, Хьан дерриг а весеташ нийса ду.
152Хь ан бакъонех лаьцна дикка хан ю суна хиъна, уьш Ахьа массо а ханна дӀахӀиттинийла а хаьа суна.
153Ч ӀогӀачу баланехь со хиларе а хьажий, кӀелхьарваккхахьа со, хӀунда аьлча ас биц ца бо Хьан товрат-хьехам.
154Ч ӀагӀо Айхьа ма-ярра, со кӀелхьарваккхахьа. Сан къовсам къаста а беш, со паргӀат а ваккхахьа.
155Ч ӀогӀа генахь бу Ӏесанаш кӀелхьарбахарх, царна Хьан парзаш кхочушдан ца лаарна.
156Ч ӀогӀа къинхетаме ву Хьо, Веза Эла. Хьайн кхел ярца денвехьа со.
157Ч ӀогӀа дукха бу суна тӀаьхьабевлларш а, мостагӀий а, амма Хьан бакъонашна со генаваьлла вац.
158Ч ӀогӀа дог делира сан Хьуна тешаме боцурш ган, хӀунда аьлча Хьан дош ца лардо цара.
159Ч ӀогӀа Хьан омранаш суна дезаш хиларе хьажахьа, Веза Эла, Хьайн безамца денвехьа со.
160Ч ӀогӀа тешаме бу Хьан дешан бух, массо а Хьан нийса тӀедехкинарш абаденналц ду.
161Ш аьш бакъ боццушехь, суна тӀаьхьабевлла куьйгалхой, амма сан дог, ларамах а дуьзна, Хьан дош бахьана долуш дегадо.
162Ш ена йоккха са яьлларг санна, воккхавеш ву со Хьан чӀагӀонах.
163Ш еко а йоцуш, ца деза суна харцдерг, ткъа Хьан товрат-хьехам суна беза.
164Ш аерг нийса йолу Хьан кхелаш бахьанехь, дийнахь ворхӀазза хастам бо ас Хьуна.
165Ш ортта синпаргӀато ю Хьан товрат-хьехам безачийн, ткъа уьш тасабалийта я галбовлийта хӀумма а дац.
166Ш еко йоцуш, Ахь кӀелхьарваккхаре дегайовхо ю сан, Веза Эла, Хьан весеташ а кхочушдо ас.
167Ш атайпа Хьан бакъонаш сан сино ларйо, уьш суна Ӏаламат дукха а еза.
168Ш адерг сан некъаш Хьуна хьалха хиларна, Хьан омранаш а, бакъонаш а ларйо ас.
169Ӏ азап чуьра ас доккху орца дӀакхочийла Хьоьга, Веза Эла. Хьайн дашца кхетам лохьа суна.
170Ӏ ийжаме сан доӀанаш Хьоьга дӀакхочийла. Хьайн чӀагӀонца со кӀелхьарваккхахьа.
171Ӏ анор бу сан багано Хьуна хастамаш, Ахь Хьайн весетех со кхетаво дела
172Ӏ абарца сан матто дӀакхайкхадойла Хьан дош, хӀунда аьлча массо а Хьан весеташ нийса ду.
173Ӏ аламат тешаме долу Хьан куьг суна гӀоьнна хуьлийла, хӀунда аьлча ас Хьан омранаш кхочушдан хаьржина.
174Ӏ ебийла Ахь кӀелхьарваккхарх болу сан хьагам, Хьан товрат-хьехамах со сакъералуш ву.
175Ӏ ойла сан са Хьуна хастамаш а беш, Ахьа тӀедехкинарш суна гӀортор санна хуьлийла.
176Ӏ ахар тила ма-баллара, тилавелла со. Хьайн ялхо волу со лехахьа, хӀунда аьлча Хьан весеташ суна диц ца делла.